منو

041-42245803

ساعات کاری و تماس: 08:00 - 16:00 شنبه تا پنجشنبه

بیولوژی و اندام شناسی ماکیان


بیولوژی و اندام شناسی ماکیان

مرغ خانگی یا Gallus Domesticus  یکی از منابع پروتئینی خوراک آدمی است.گالوس دامستیکوس دارای فیزیولوژی مشابه شاخه مهره داران می باشد با این تفاوت که درجه حرارت بدن کمی بیشتر و حدود 41 درجه سانتی گراد و تعداد ضربان قلب حدود 370- 300 ضربه در دقیقه است. بطور کلی بدن یک مرغ یا خروس از اجزاء و اندام های زیر تشکیل یافته است:

  1. دستگاه حرکتی
    • سیستم استخوانبندی (اسکلتی):اسکلت بدن پرندگان بطور کلی بسیار سبکتر، فشرده تر و در عین حال محکم تر از استخوانهای سایر مهره داران می باشد و از نظر عنصر کلسیم که بسیار در استخوان سازی مهم است، غنی می باشد.ماکیان دارای یکسری استخوان هایی هستند که اصطلاحا استخوان های پوک یا Pneumatic Bones می گویند که به سیستم تنفسی پرنده مرتبط است و به خاطر همین است که استخوان های پرنده بسیار سبک است.از جمله این استخوان ها می توان به استخوان جمجمه، بازو، ترقوه، پشت و مهره های کمر اشاره کرد.دسته دیگر استخوان ها دارای مغز استخوان هستند، در این دسته از استخوان های مغز دار، حفره داخلی توسط اسپیکولهای مشبک استخوانی که خود منبع کافی کلسیم جهت تشکیل پوسته تخم مرغ است پر می شودتا در هنگام کمبود کلسیم بخصوص در طیور تخمگذار مورد مصرف قرار گیرد.این ماده در جنس نر که تخم نمی گذارد و حتی طیور غیر تخمگذار یافت نمی شود، اما در صورت تجویز هورمون استروژن می توان آنرا بوجود آورد.خاطر نشان می شود که ذخایر کلسیم استخوانی در سیستم اسکلتی جنس ماده محدود است و لذا به منظور تامین کلسیم مرغ باید جهت جلوگیری از اختلالات ناشی از کمبود کلسیم و کمک به افزایش میزان تخمگذاری در گله های تخم گذار، حتما نسبت به تامین کلسیم کافی در جیره غذایی روزانه طیور اقدامات لازم را انجام داد.

ماکیان به دلیل وجود 13 یا 14 مهره در گردن و 7 مهره در سینه، گردن دراز و کاملا متحرک دارند و امکان تحرک مهره های گردن و دم به حرکت آنها بسیار کمک می کند.ساختار مهره ها بسیار محکم است تا حدی که به بدن قدرت کافی جهت پشتیبانی از بالها را می دهد. از اختصاصات دیگر سیستم استخوانی ماکیان این است که استخوان های ناحیه لگن از وسط به هم متصل نمیباشند و انعطاف پذیرند تا تخم مرغ به راحتی اجازه خروج از بدن را داشته باشد.

  • سیستم عضلانی: بافت عضلانی در طیور همانند سایر دام ها مسئول و مجری انقباض و تمامی تحرکات در حیوان می باشد. دقت کنید هرچه عضله قرمزتر باشد میزان آهن موجود در عضله بیشتر است، چرا که دارای میوگلوبین بیشتری می باشند، برای همین است که گوشت بوقلمون و گوساله در مقایسه با مرغ قرمزترند.

به طور کلی 3 نوع عضله در طیور وجود دارد : عضلان صاف، قلبی و اسکلتی

الف- عضلات صاف : در جداره عروق، سیستم گوارشی و سایر احشاء کاربرد دارند که غیر ارادی هستند و از اهمیت بسیار کمی برخوردارند.

ب- عضلات قلبی:این عضلات قلب را تشکیل قلب را تشکیل می دهند و عامل انقباض و ضربان قلب هستند.

ج- عضلات اسکلتی(مخطط): این عضلات ارادی هستند و بخش عمده ماکول لاشه مرغ را تشکیل می دهند که از مهمترین عضلات این دسته که بیشتر مورد مصرف غذایی قرار میگیرد عضلات سینه و ران است.

عضلات سینه از دو قسمت تشکیل شده است.

  • عضله رویی که بزرگتر و نرم تر است و قابلیت رشته رشته شدن دارد بنام عضله سینه ای سطحی.
  • عضله سینه ای عمقی که مخروطی شکل است و همچنین متراکم تر و عمقی تر است.
  1. دستگاه پوششی

دستگاه پوششی در پرندگان همانند سایر موجودات بمنزله محافظی در برابر عوامل محیطی، اعم از عوامل فیزیکی و بیولوژیک عمل کرده و همچنین نقش گرم کردن بدن را نیز برعهده دارد.علاوه بر موارد فوق که در کلیه جانوران تقریبا مشابه است، سیستم پوششی پرنده در یک عمل آنهم پرواز، نقش تعیین کننده ای دارد.اما سیستم پوششی در پرندگان از دو بخش عمده تشکیل شده است که عبارتند از : پوست و پر

  • پوست: پوست در پرندگان بسیار نازک، ظریف و لطیف می باشد که تقریبا اکثر نقاط بدن را پوشش داده است.پوست طیور برخلاف پوست اغلب پستانداران فاقد هرگونه غدد مترشحه یا چربی است بجز یک نقطه از بدن که در ناحیه فوقانی دم حیوان قرار دارد، که در این قسمت زائده گوشتی و استخوانی دم پرنده وجود دارد که پرهای دم پرنده را نگاه می دارد.در این قسمت فوقانی دم، غدد چربی Preen glands وجود دارد.

از نظر ساختمانی پوست دارای دو لایه است:الف)لایه اپیدرم ب) لایه درم

تعدادی از ساختمانهای مشخص سطحی بدن از پوست تشکیل می یابند.مثلا در محل منقارو پاها پوست ضخیم و شاخی می شود، منقار و پوست ساق پاها و حتی پرها از اپیدرم منشاء میگیرند و لاله گوش، ریش و تاج هم که نرم هستند از درم بوجود آمده اند.

رنگ پوست ماکیان بستگی به ترکیبات پیگامنها در لایه های مختلف پوستی دارد.ولی در حالت کلی از لحاظ رنگ، پوست طیور را به دو دسته تقسیم می کنند.

الف- نژاد هایی که پوست سفید دارند.  ب- نژادهایی که پوست زرد دارند

علت سفیدی پوست در دسته اول فقدان رنگدانه در لایه اپیدرم است.اما زردی پوست بعلت وجود چربی، رنگدانه های لیپوکروم و رنگدانه های کاروتن مانند است.

رنگ ساق پا:

  • سیاه: بخاطر وجود رنگدانه سیاه و ملانیک در ناحیه اپیدرم ساق پا
  • زرد: بخاطر رنگدانه های کاروتن مانند با منشاء خاص رژیم غذایی همراه با فقدان رنگدانه
  • آبی:تنها رنگدانه ها در لایه زیرین میان پوست است.
  • سبز:رنگدانه لیپوکروم در اپیدرم و رنگدانه ملانیک در درم است.
  • سفید: فقدان رنگدانه در هر دو لایه است.

 

  • پر:یکی از وجوه تفریقی پرندگان با سایر مهره داران پوشش خارجی این حیوانات است.پرها که پوشش خارجی بدن پرندگان را تشکیل می دهند، نقش های متعددی دارند. علاوه بر گرم نگه داشتن پرنده، بدن پرنده را از ضربات مختلف محافظت می کند و وجود آنها برای پرواز پرنده هم ضروری می باشد.پرها حدود 4% وزن بدن جاندار را تشکیل می دهند و می توانند بر اساس نژاد، سن، جنس و گونه حیوان رنگهای مختلفی داشته باشند.

ساختمان پر: یک پر معمولی از بخش های زیر تشکیل شده است.

یک شاخه اصلی یا Quill  که به عنوان محور عمل می کند که دارای دو بخش است، قسمت تو خالی بنام Calamus و قسمت توپر بنام راشیس Rashis  قسمت های دیگر پر نرم است و از هر طرف محور اصلی خارج می شود که به آنها تیغه یا Vane گویند و از هر تیغه نیز الیاف نرم و ظریفی بنام ریش خارج می شود که هر ریش نیز می تواند از رشته های فرعی تر و کوچکتری بنام ریشک تشکیل شود و بالاخره ریشک های ریز که ریشکچه نامیده می شوند از ریشک ها جدا می شوند.

صرف نظر از اختلاف اندازه پرها، بیشتر تغییرات حاصله در شکل و ساختمان پرها، بخاطر اختلافات موجود در وضع ساختمانی باربول ها و شاخه های آنها است.شکل گیری ساقه پر کاملا راسی – قاعده ای است و محور پر دارای دو بخش عمده است، قسمتی که در بخش قاعده ای پر می باشد و ضخیم و تو خالی است و بنام نی مشهور است و قسمت دیگر بخش فوقانی محور است که نازک ولی توپر می باشد و راشیس نام دارد که ریشها در اطراف آن قرار دارند.