منو

041-42245803

ساعات کاری و تماس: 08:00 - 16:00 شنبه تا پنجشنبه

مسمومیت های پرندگان


در طیور انواع مختلف مسمومیت های حاد یا مزمن دیده می شود.هرچند در بسیاری از موارد، تلفات ناشی از مسمومیت ها اتفاقی و عوارض ناشی از آن ها در مقایسه با سایر بیماری ها کم است، ولی در بسیاری از کشور ها، از جمله کشور ما، به دلیل عدم شناخت کافی و کمبود امکانات تشخیصی، مسمومیت های طیور، احتمالا خسارات عمده ای را به صنعت پرورش طیور وارد می سازند.

مسمومیت های پرندگان

در طیور انواع مختلف مسمومیت های حاد یا مزمن دیده می شود.هرچند در بسیاری از موارد، تلفات ناشی از مسمومیت ها اتفاقی و عوارض ناشی از آن ها در مقایسه با سایر بیماری ها کم است، ولی در بسیاری از کشور ها، از جمله کشور ما، به دلیل عدم شناخت کافی و کمبود امکانات تشخیصی، مسمومیت های طیور، احتمالا خسارات عمده ای را به صنعت پرورش طیور وارد می سازند.

سم به ماده ای اطلاق می شود که اگر به مقدار کم وارد بدن شود برای سلامتی مضر باشد و موجب بیماری و حتی مرگ شود.این تعریف برای سموم شناخته شده که ذاتا خاصیت سمی دارند، کاملا صدق می کند.

بیوتوکسین ها (سموم قارچی، سموم باکتریایی و ...)، املاح، مواد گیاهی، حشره کش ها، حلزون کش ها، جونده کش ها و سموم دفع آفات گیاهی می توانند به صورت حاد یا مزمن سبب مسمومیت در پرندگان بشوند. سموم قارچی و سموم باکتریای از عمده ترین بیوتوکسین هایی باشند که در ایجاد مسمومیت های پرندگان نقش دارند.سموم حشرات و مارها نیز بیوتوکسین محسوب می شوند، ولی در سیستم های پرورش صنعتی طیور اهمیت چندانی ندارند.آمونیاک، متان،فرمل،گاز کربنیک و هیدروژن سولفوره از جمله گازهای سمی هستند که می توانند در پرندگان ایجاد مسمومیت کنند.

اگر چه تعریفی که برای سم ارائه در مورد موادی که ذاتا سمی هستند، کاملا صدق می کند، ولی به طور کلی باید گفت سمی بودن یا نبودن یک ماده به مقدار مصرف آن بستگی دارد.این امر به ویژه در مورد داروهای شیمیایی و افزودی های غذایی صدق می کند. مصرف مواد ضد کوکسیدیایی به میزان بیش از حد مجاز و یا به مدت طولانی سبب بروز عوارض سمی آنها می شود. اگر دارو بیش از مقدار توصیه شده در آب مصرفی طیور حل شده باشد و یا به طور یکنواخت با مواد غذایی آن ها مخلوط نشده باشد، مسمومیت بروز می کند.برخی از مواد مغذی نیز در ایجاد مسمومیت موثر هستند.زیادی سدیم جیره غذایی در سراسر دنیا موجب تلفات و وارد آمدن خسارات زیاد به پرورش دهندگان ماکیان و بوقلمون ها می شود.تجویز مقادیر بالای ویتامین های A  و D  به پرندگان سبب ایجاد مسمومیت در آن ها می شود.

سم شناسی پرندگان از دیدگاه بهداشت عمومی هم حائز اهمیت فراوانی است، زیرا بسیاری از سموم و مواد شیمیایی در لاشه طیور و فراورده های آن ها باقی می مانند و باعث بروز مخاطرات و بیماری هایی در مصرف کنندگان می شوند.باید به این نکته توجه داشت که برخی سموم یا مواد شیمیایی را تا ده روز بعد از قطع دریافت ماده سمی توسط پرنده، در تخم آن پرنده، بخصوص در زرده می توان یافت.

مسمومیت در طیور برمبنای تاریخچه، نشانه های درمانگاهی، جراحات کالبد گشایی، یافته های هیستوپاتولوژی و آزمایش های سم شناسی تشخیص داده می شود. انتخاب نمونه مناسب و روش  نمونه برداری برای آزمایش های سم شناسی، از اهمیت زیادی برخوردار است.نمونه برداری از مواد غذایی، بافت ها، فرآورده های طیور و ... بایستی مبتنی بر دانش و آگاهی از سم شناسی و بیماری شناسی پرندگان باشد.

چون برای اکثر سموم پادزهری وجود ندارد، کنترل مسمومیت، اغلب منحصر به جلوگیری از وقوع آن است و این امر مستلزم داشتن اطلاعات کافی در مورد سموم و شرایطی است که طیور به آن ها دسترسی پیدا می کنند.

 

بیوتوکسین ها

بیوتوکسین ها مواد مسموم کننده ای هستند که به وسیله موجودات زنده از جمله باکتری ها، جلبک ها و قارچ ها تولید می شوند.سم حشرات و سم مارها نیز بیوتوکسین محسوب می شوند، ولی در سیستم پرورش صنعتی طیور اهمیت ندارند.

سموم باکتریایی

عمده ترین مسمومیت های ناشی از سموم باکتریایی در طیور عبارتند از:

بیوتولیسم

آنتریت نکتروتیک

درماتیت قانقاریایی

مسمومیت غذایی باکتریایی

 

در مقالات بعدی هر یک از این سموم مورد بررسی قرار میگیرند